Bilimlar bazasibepul · oʻzbekcha tarjima · mualliflar — mutaxassislarimiz
AQSHdagi kredit haqida maqolalar — har kuni byurolar bilan eʼtiroz yozishmalarini olib boradigan mutaxassislardan
Hisobotni qanday oʻqish, nimaga eʼtiroz bildirish mumkin, karta, avtokredit, ipoteka va biznes uchun moliyalashtirishni qanday olish. Ortiqcha gaplarsiz va vaʼdalarsiz: faqat qonun doirasida ishlaydigan usullar.
Shundan boshlang
Kredit hisobotini 20 daqiqada qanday oʻqish mumkin
Hisobotning har bir bloki nimani anglatadi, xatolar qayerda yashiringan va birinchi navbatda qaysi beshta narsani tekshirish kerak. Xuddi shu chek-listni Excalibur Credit University kutish roʻyxatidagi ishtirokchilar oladi.
Onangiz kredit kartasidan 15 yildan beri foydalanadi, sizning tarixingiz esa atigi bir yilmi? Agar onangiz sizni vakolatli foydalanuvchi qilib qoʻshsa, uning kartasi siz uchun ham ishlashi mumkin. Unda hisobotingizga nima tushishi, qayerda ilmoq borligi va qachon bu foydasiz ekanini koʻrib chiqamiz.
Secured card yoki garovli karta — amerika kredit tizimidagi eng koʻp uchraydigan birinchi qadam. Garov puli (security deposit) qayerga ketishi, uni qanday qaytarib olish va vaqtida toʻlasangiz ham nega skor joyida turib qolishi mumkinligini koʻrib chiqamiz.
Yaxshi pul topib, hamma narsa uchun vaqtida toʻlashingiz mumkin — va baribir bankdan rad javobi olasiz. Gap sizda emas: AQSHda immigrantlarning kredit tarixi yangi sahifadan boshlanadi. Quyida — birinchi 12 oy rejasi: hujjatlar, bank, birinchi karta va vatandoshlarimiz qiladigan odatiy xatolar.
Kredit skori 710, bank esa hatto oddiy hisob ochishdan ham bosh tortyapti. Koʻpincha muammo Experian, Equifax yoki TransUnion byurosida emas, siz hatto nomini eshitmagan byuroda boʻladi.
AQSHdagi birinchi kredit kartasi xaridlar uchun emas, kelajakdagi kredit tarixingiz uchun kerak. Toʻgʻri tanlasangiz — yarim yildan keyin sizda kredit skori va normal limitlarga yoʻl boʻladi. Adashsangiz — rad javoblari va ortiqcha qattiq soʻrovlar yigʻasiz.
Hisobotni ochdingiz, unda esa uchta har xil kredit skori — 702, 671 va 688 turibdimi? Bu nosozlik ham, aldov ham emas. Experian, Equifax va TransUnion bir-biridan nimasi bilan farq qilishini oddiy tilda tushuntiramiz. Ularning hisobotlari mos kelmasa, nima qilish kerakligini ham.
Bankrotlik, qarz uchun mashinani olib qoʻyish va uydan chiqarish AQSHdagi kredit tarixi uchun hukmdek eshitiladi. Aslida ularning har biri hisobotda oʻz izini qoldiradi, har birining oʻz muddati va ortga qaytishning oʻz yoʻli bor.
Kollektorlarga eski qarzni toʻladingiz va kredit skori birdan koʻtarilib ketishini kutdingizmi? Bir oydan keyin esa hisobotda xuddi oʻsha qator — faqat paid belgisi bilan. Keling, kollektorga oʻtgan qarzni toʻlash kerakmi, toʻlov nimani oʻzgartiradi va keyin afsuslanmaslik uchun qarzni qanday yopish kerakligini koʻrib chiqamiz.
Bitta kechikish aʼlo skorni qulatib yuborishi mumkin, tarixi oʻxshash tanishingizda esa deyarli hech narsa oʻzgarmaydi. Keling, salbiy yozuvlar kredit tarixiga qanday taʼsir qilishini koʻrib chiqamiz: zarba kuchi nimaga bogʻliq, u qancha vaqt «ogʻriydi» va tezroq tiklanishga nima yordam beradi.
Kredit hisobotini ochasiz, unda esa bitta karta ikki marta turibdi: bank qatorida — Charged off, notanish kompaniya qatorida — Collection. Bu yozuvlar nimasi bilan farq qilishini va bitta qarz ikki marta sanalmaganini qanday tekshirishni koʻrib chiqamiz.
Bitta oʻtkazib yuborilgan toʻlov — va kredit tarixingizda kechikish paydo boʻldi, holbuki yillar davomida vaqtida toʻlab kelgansiz. Goodwill letter («yaxshi niyat xati») nima ekanini, nega banklar koʻpincha rad etishini va qachon baribir urinib koʻrishga arzishini halol tahlil qilamiz.
Karta toʻlovini unutdingizmi? Bu hali falokat emas. Falokat 30-kuni boshlanadi. Keling, oʻtkazib yuborilgan toʻlov bilan kunma-kun nima sodir boʻlishini va endi hech qachon kechikmaslik uchun nima qilish kerakligini koʻrib chiqamiz.
Yana bitta ariza soʻnggi tomchi boʻlishidan qoʻrqyapsizmi? Karta, mashina va ipoteka uchun nechta qattiq soʻrov normal ekanini koʻrib chiqamiz. Arizalar bir-biriga xalal bermasligi uchun ularni qanday taqsimlashni ham aytamiz.
Kredit hisobotida deyarli hech kim ochmaydigan bir sahifa bor — tarixingizni kimlar tekshirgani roʻyxati. Qattiq soʻrov nima, uni qayerdan topish mumkin va soʻrov sizniki emasligini qanday bilasiz — shularni birma-bir koʻrib chiqamiz.
AQSHda BMW, Mercedes yoki Porsche uchun avtokredit olayotganda asosiy savol «tasdiqlashadimi?» emas, «necha foizga?» boʻladi. $70 000 kreditda stavkaning har bir foizi minglab dollar turadi. Shuning uchun tayyorgarlikni avtosalonga bormasdanoq boshlash kerak.
Skoringiz yomon emasdek tuyulsa ham, bank kredit kartasi bermadimi? Har bir «yoʻq»ning sababi bor va bank uni aytishi shart. Sababni qayerdan topish va ikkinchi rad javobini qanday olmaslikni koʻrib chiqamiz.
Kredit tarixingiz boʻlmasa, yaxshi maosh ham, hisobdagi pul ham kredit olishga yordam bermaydi. Kredit tarixini noldan qanday shakllantirishni qadamma-qadam koʻrib chiqamiz — birinchi hisobdan bir yil ichida mustahkam poydevorgacha.
Ikki oydan keyin ipoteka yoki mashina olish kerak boʻlsa, kredit skorini qanday tez oshirish mumkin? Bir-ikki oyda nima ish berishini, nima tez oʻzgarmasligini va firibgarlar tuzogʻiga qanday tushmaslikni halol tahlil qilamiz.
Kredit skorini qanday oshirish va shu darajada ushlab turish mumkin? Buning uchun sehrli usul emas, beshta oddiy odat kerak — qaysilari va qanday tartibda ekanini koʻrib chiqamiz.
Kredit hisobotini ochdingiz, unda esa inglizcha oʻnlab qatorlar, yarmi xuddi hukmdek koʻrinyaptimi? Keling, ulardan qaysi biri haqiqiy salbiy yozuv, qaysi biri shunchaki qoʻrqitishini va har bir yozuv qancha saqlanishini koʻrib chiqamiz.
Skoringiz 590 ballda qotib qolgan va necha yildan beri joyidan qimirlamayaptimi? Keling, past kredit skori nega bunchalik uzoq saqlanib qolishini koʻrib chiqamiz. Odatda gap omadsizlikda emas, hisobotdagi bir, ikki yoki uchta aniq narsada. Ularni oʻzingiz ham topa olasiz.
Kredit skori bank oʻzi oʻylab topgan tasodifiy raqamdek tuyuladi. Keling, kredit skori nimalardan iborat ekanini koʻrib chiqaylik — shunda maoshi sizdan kam qoʻshningizning skori nega baʼzan sizdikidan yuqori boʻlishi tushunarli boʻladi.
Credit Karma ilovasida skoringiz 712, bank esa 668 deydi — goʻyo kimdir aldayotgandek. Hech kim aldamayapti: FICO va VantageScore — ikki xil formula. Oddiy soʻzlar bilan tushuntiramiz: farqi nimada va sizga kerakli kredit uchun bank qaysi skorni koʻradi.
Amerikada sizga kvartira ijaraga berishdan yoki mashinani kreditga sotishdan oldin, avvalo bitta uch xonali raqamga qarashadi. Arizangiz maʼqullanadimi va buning uchun qancha ortiqcha toʻlaysiz — hammasi shu raqamga bogʻliq.
Bitta soʻrov qanchaga tushadi, nega dilerdan kelgan oʻnta soʻrov muddati oʻtgan toʻlovdan ham yomonroq, qaysilariga FCRA § 604 boʻyicha eʼtiroz bildirish mumkin va yangilarini qanday qilib yigʻmaslik kerak.
Secured card, pledge loan, credit builder, authorized user: bir yildan keyin haqiqiy kartalarga ega boʻlish uchun nimadan va qanday tartibda boshlash kerak.
Kompaniya qanday qilib oʻz kredit tarixiga ega boʻladi va nega birinchi hisoblar egasining shaxsiy kafilligi (personal guarantee) talab qilinmasdan ochiladi.
Oʻquv dasturi: kredit tarixi bilan oʻzingiz ishlash, kartalar, avto, ipoteka, biznes. Boshlanishi — 15-noyabr.
Tez orada
Ariza qoldirish
Hisobotni yuboring yoki vazifani qisqacha yozing. Ish vaqtida 24 soat ichida javob beramiz. Har bir menejer rus, ingliz va ukrain yoki arman tillarida gaplashadi; tez orada yangi tillar qoʻshiladi.