Білім базасытегін · қазақша аударма · авторлары — біздің менеджерлер
АҚШ-тағы кредит туралы мақалалар — бюролармен күн сайын дау жүргізетін мамандардан
Есепті қалай оқу керек, нені даулауға болады, карта, автокредит, ипотека және бизнесті қаржыландыруды қалай алуға болады. Артық сөзсіз және уәдесіз: тек заңға сай жұмыс істейтін тәсілдер ғана.
Осыдан бастаңыз
Кредиттік есепті 20 минутта қалай оқуға болады
Есептің әр блогы нені білдіреді, қателер қайда жасырынады және алдымен қандай бес нәрсені тексеру керек. Дәл осы чек-листті Excalibur Credit University күту тізіміндегілер алады.
Анаңыз кредит картасын 15 жыл пайдаланып келеді, ал сіздің тарихыңызға небәрі бір жыл ма? Анаңыз сізді уәкілетті пайдаланушы ретінде қосса, оның картасы сізге де жұмыс істей алады. Сонда есебіңізге не түсетінін, қай жерде тұзақ жатқанын және бұл қашан пайдасыз болатынын талдаймыз.
Secured card, яғни секьюред-карта — америкалық кредит әлеміндегі ең жиі жасалатын алғашқы қадам. Депозит (security deposit) қайда кететінін, оны қалай қайтаруға болатынын және уақытында төлеп жүрсеңіз де, скордың неге бір орнынан қозғалмай тұруы мүмкін екенін талдаймыз.
Жақсы табыс тауып, бәрін уақытында төлеп жүрсеңіз де, банк бас тартуы мүмкін. Мәселе сізде емес: АҚШ-та иммигранттың кредиттік тарихы таза парақтан басталады. Төменде — алғашқы 12 айдың жоспары: құжаттар, банк, алғашқы карта және біздің жерлестеріміз жиі жіберетін қателер.
Кредиттік скор 710, ал банк кәдімгі шот ашудан да бас тартады. Көбіне мәселе Experian, Equifax немесе TransUnion-да емес, сіз атын да естімеген бюрода болады.
АҚШ-тағы алғашқы кредит картасы сатып алу үшін емес, болашақ кредиттік тарихыңыз үшін керек. Дұрыс таңдасаңыз, жарты жылдан кейін кредиттік скорыңыз болады, қалыпты лимиттерге жол ашылады. Қателессеңіз, бас тартулар мен артық қатаң тексерулер (hard inquiry) жинап аласыз.
SSN-сіз, ITIN бойынша кредит алуға әбден болады. SSN-ді күтіп отырудың қажеті жоқ: тарихты қазір бастаңыз, сонда ол келгенде сізде нөл емес, дайын негіз болады.
Есепті ашып едіңіз, онда үш түрлі кредиттік скор тұр ма — 702, 671 және 688? Бұл ақау да, алдау да емес. Experian, Equifax және TransUnion бір-бірінен немен ерекшеленетінін қарапайым тілмен талдайық. Сондай-ақ олардың есептері сәйкес келмесе, не істеу керегін айтамыз.
Банкроттық, қарыз үшін көлікті алып қою және үйден шығару АҚШ-тағы кредиттік тарихқа шығарылған үкім сияқты естіледі. Шын мәнінде әрқайсысының есепте өз ізі, өз мерзімі және қалпына келудің өз жолы бар.
Коллекторларға ескі қарызды төлеп, кредиттік скор секіріп көтеріледі деп күттіңіз бе? Ал бір айдан кейін есепте баяғы жол тұр — тек paid белгісімен. Коллекшнді төлеу керек пе, төлем нені өзгертеді және кейін өкінбеу үшін қарызды қалай жабу керегін талдайық.
Бір ғана кешіккен төлем өте жақсы скорды құлатуы мүмкін, ал тарихы ұқсас танысыңызда ештеңе дерлік өзгермейді. Теріс жазбалар кредиттік тарихқа қалай әсер ететінін талдайық: соққының күші неге байланысты, ол қанша уақыт «ауыртады» және тезірек қалпына келуге не көмектеседі.
Кредиттік есепті ашасыз, ал онда бір карта екі рет тұр: банкте — Charged off, бейтаныс компанияда — Collection. Бұл жазбалардың айырмашылығын және бір қарыздың екі рет саналмағанын қалай тексеруге болатынын талдайық.
Бір ғана төлемді өткізіп алдыңыз — кредиттік тарихта кешігу пайда болды, ал сіз жылдар бойы уақытында төлеп келген едіңіз. Goodwill letter («ізгі ниет хаты») деген не екенін, банктер неге көбіне бас тартатынын және қай кезде бәрібір байқап көрген жөн екенін шынын айтып талдайық.
Карта төлемін ұмытып кеттіңіз бе — бұл әлі бәле емес. Бәле 30-күні басталады. Төленбеген төлемге күн өткен сайын не болатынын және бұдан былай қалай кешікпеуге болатынын талдап көрейік.
Тағы бір өтінім соңғы тамшы болады деп қорқасыз ба? Карта, көлік және ипотека үшін қанша қатаң тексеру (hard inquiry) қалыпты екенін және өтінімдер бір-біріне кедергі болмауы үшін оларды уақыт бойынша қалай бөлу керегін талдайық.
Кредиттік есепте ешкім дерлік ашпайтын бір бет бар — тарихыңызды тексергендердің тізімі. Қатаң тексеру деген не, оларды қайдан табуға болады және тексерудің сіздікі емес екенін қалай білуге болады — соны талдайық.
АҚШ-та BMW, Mercedes немесе Porsche үшін автокредит алғанда басты сұрақ — «мақұлдай ма?» емес, «қанша пайызбен?». $70 000 сомада мөлшерлеменің әр пайызы мыңдаған долларға түседі, сондықтан салонға бармай тұрып дайындалу керек.
Скорыңыз жаман емес сияқты, бірақ банк кредит картасын бермеді ме? Әр «жоқтың» себебі бар, ал банк оны айтуға міндетті. Оны қайдан табуға болатынын және екінші рет бас тартудан қалай сақтануға болатынын талдаймыз.
Кредиттік тарихыңыз болмаса, жақсы жалақы да, шоттағы ақша да кредит алуға көмектеспейді. Кредиттік тарихты нөлден қалай қалыптастыруға болатынын қадам-қадаммен талдаймыз — алғашқы шоттан бір жылдағы берік негізге дейін.
Екі айдан кейін ипотека не көлік алғыңыз келсе, кредиттік скорды қалай тез көтеруге болады? Бір-екі айда не әсер ететінін, не тез өзгермейтінін және алаяқтарға қалай алданбау керегін ашық талдаймыз.
Кредиттік скорды қалай көтеріп, сол деңгейде ұстап тұруға болады? Бұған сиқырлы тәсіл емес, бес қарапайым әдет керек. Қандай әдеттер және қандай ретпен — соны талдаймыз.
Кредиттік есепті аштыңыз, ал онда ағылшынша ондаған жол, жартысы үкімдей көрінеді ме? Соның қайсысы шын теріс жазба, қайсысы жай ғана қорқытатынын және әр жазба қанша сақталатынын талдайық.
Скорыңыз 590-да тұрып қалып, бірнеше жылдан бері орнынан қозғалмай ма? Төмен кредиттік скор неге сонша ұзақ сақталатынын талдап көрейік. Әдетте мәселе жолыңыздың болмауында емес, есептегі бір-үш нақты нәрседе. Оларды өзіңіз таба аласыз.
Кредиттік скор банктің өзі ойлап тапқан кездейсоқ сан сияқты көрінеді. Кредиттік скор неден құралатынын талдап көрейік — сонда жалақысы сізден аз көршіңіздің скоры неге кейде сіздікінен жоғары болатыны түсінікті болады.
Credit Karma-да скорыңыз 712, ал банк 668 дейді — біреу өтірік айтып тұрғандай көрінеді. Ешкім өтірік айтпайды: FICO мен VantageScore — екі бөлек формула. Айырмашылығы неде және мақсатыңызға қарай банк қай скорға қарайтынын қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Америкада сізге пәтер жалға бермес немесе көлікті кредитке бермес бұрын, алдымен бір үш таңбалы санға қарайды. Өтініміңізді мақұлдай ма, жоқ па, қанша артық төлейсіз — бәрі осы санға байланысты.
Бір тексеру қанша тұрады, дилерден келген он тексеру неге кешіккен төлемнен де жаман, FCRA § 604 бойынша қайсысын даулауға болады және жаңаларын қалай болдырмау керек.
Оқу бағдарламасы: кредиттік тарихты өз қолыңызбен түзету, карталар, авто, ипотека, бизнес. 15 қарашада басталады.
Жақында
Өтінім қалдыру
Есебіңізді жіберіңіз немесе мәселеңізді қысқаша сипаттаңыз. Жұмыс уақытында 24 сағат ішінде жауап береміз. Әр менеджер орыс, ағылшын тілдерінде және украин немесе армян тілінде сөйлейді; жақында жаңа тілдер қосылады.